NGUYỆT HẠ
Trong nhiều năm, thời gian trẻ con tiếp xúc với màn hình thường bị nhìn với khá nhiều lo ngại. Không ít cha mẹ cảm thấy áy náy khi thấy con cầm iPad hay chăm chú xem một chương trình hoạt hình.
Nhưng khi nhìn vào các nghiên cứu khoa học gần đây, câu chuyện hóa ra không đơn giản như vậy.
Là một nhà tâm lý học, tôi không đặt ra quy định cấm hoàn toàn “screen time” trong nhà. Thay vào đó, tôi chọn cách hiểu rõ hơn về tác động của nó và hướng dẫn con sử dụng một cách chừng mực. Điều thú vị là nhiều nghiên cứu cũng đang cho thấy một bức tranh cân bằng hơn so với những gì chúng ta thường nghe.
Không chỉ là thời gian, mà là cách sử dụng
Một phân tích lớn đăng trên tạp chí JAMA Pediatrics, tổng hợp hơn 100 nghiên cứu với khoảng 176.000 trẻ em, cho thấy tác động của màn hình phụ thuộc rất nhiều vào việc trẻ dùng nó để làm gì.
Khi trẻ xem nội dung phù hợp với lứa tuổi và có cha mẹ cùng trò chuyện, giải thích hay chia sẻ cảm nhận, trải nghiệm ấy có thể mang lại lợi ích cho việc học hỏi và phát triển nhận thức.
Nói cách khác, một đứa trẻ xem video giáo dục cùng cha mẹ sẽ có trải nghiệm hoàn toàn khác với việc ngồi một mình trước màn hình quá lâu.
Khi nào màn hình trở thành vấn đề?
Các nhà nghiên cứu nhận thấy khó khăn thường xuất hiện khi thời gian màn hình tăng lên quá nhiều. Một nghiên cứu lớn tại Hoa Kỳ cho thấy trẻ dành trên 4 giờ mỗi ngày trước màn hình thường có nhiều biểu hiện lo âu hoặc khó tập trung hơn.
Tuy vậy, bản thân màn hình không phải là nguyên nhân duy nhất. Thời gian màn hình quá dài thường đi kèm với những điều khác như:
- Ngủ trễ hoặc ngủ không đủ
- Ít vận động ngoài trời
- Ít trò chuyện trực tiếp với gia đình.
Chính những yếu tố này mới ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tinh thần của trẻ.
Một điều nhiều người không ngờ
Một số tổng hợp nghiên cứu về trẻ nhỏ cũng cho thấy không có mối liên hệ rõ ràng giữa tổng thời gian màn hình và khả năng kiểm soát hành vi hoặc tập trung của trẻ.
Điều đó gợi ý rằng chất lượng môi trường sống: như giấc ngủ, sinh hoạt gia đình và hoạt động thể chất, có vai trò lớn hơn nhiều so với việc đếm từng phút trước màn hình.
Vì sao tôi vẫn cho con “screen time”
Thế giới của trẻ hôm nay gắn liền với công nghệ. Qua màn hình, các con có thể học ngôn ngữ mới, khám phá khoa học, nghe nhạc, vẽ tranh hay tìm hiểu những điều mình tò mò.
Thay vì cố tạo ra một tuổi thơ hoàn toàn không có “screen time”, điều gần như khó thực hiện, tôi chọn cách giúp con học cách sử dụng công nghệ một cách khôn ngoan.
Màn hình không phải là điều đáng sợ. Nó chỉ là một công cụ, và giá trị của nó tùy thuộc vào cách chúng ta dùng.
Vài gợi ý nhỏ cho các bậc cha mẹ
- Chọn nội dung phù hợp và có giá trị học hỏi.
- Nếu có thể, hãy cùng xem với con và trò chuyện về những gì trẻ đang xem.
- Đặt những giới hạn nhẹ nhàng nhưng rõ ràng, như không dùng màn hình trước giờ ngủ.
- Giữ vững ba điều căn bản: ngủ đủ, vận động mỗi ngày và có thời gian sinh hoạt gia đình.
Khi những nền tảng này được giữ gìn, “screen time” hiếm khi trở thành điều khiến cha mẹ phải quá bận tâm.
Sau cùng, điều quan trọng nhất không phải là cái tablet hay cái tivi trong nhà. Điều quan trọng là sự đồng hành của cha mẹ. Khi có sự hướng dẫn và quan tâm đúng mức, công nghệ có thể trở thành một phần tích cực trong hành trình lớn lên của trẻ.
